Birleşik Krallık’ta Demiryolu Yük Taşımacılığı İçin Net Sıfır ve %75 Büyüme Hedefi Çatışıyor

Haber Tarihi

12.12.25

Yazar

Sedat Onat

Birleşik Krallık’ta Demiryolu Yük Taşımacılığı İçin Net Sıfır ve %75 Büyüme Hedefi Çatışıyor

RailFreight.com yazarı Simon Walton’ın analizine göre Birleşik Krallık’ın 2050’ye kadar demiryolu yük taşımacılığında hem net sıfır emisyon hem de %75 büyüme hedeflerine ulaşmasının teknolojik, altyapısal ve operasyonel zorluklarını ele alan kapsamlı değerlendirme

Birleşik Krallık, demiryolu yük taşımacılığı alanında iddialı iki hedefi aynı anda gerçekleştirmeyi planlamakta: 2050 yılına kadar net sıfır emisyon ve aynı dönemde en az %75 oranında yük artışı. Ancak RailFreight.com yazarı Simon Walton, bu iki hedefin kağıt üzerinde uyumlu görünmesine rağmen, pratikte ciddi bir gerilim yarattığını vurgulamakta. Walton’a göre mesele yalnızca yeni lokomotifler veya temiz teknolojiler değil; altyapıdan kapasiteye, filo dönüşümünden çok modlu lojistik planlamaya kadar uzanan çok katmanlı bir dönüşüm süreci gerektirmekte.

Birleşik Krallık hükümeti bu büyüme hedefini yaklaşık iki yıl önce resmen ilan etti. Ancak National Audit Office (NAO), yayımladığı değerlendirmelerde bu hedefi, ülkenin genel dekarbonizasyon politikaları ile birlikte ele alındığında “devasa bir zorluk” olarak tanımlamakta. NAO’ya göre yük hacmini %75 artırmak, mevcut altyapı ve enerji sistemleriyle eş zamanlı yürütülmediği takdirde, net sıfır hedefiyle doğrudan çelişme riski taşımakta.

Teknolojik Umut: Class 93 ve Tri-Mode Lokomotifler

Walton’ın analizinde Class 93 lokomotifleri, bu dönüşümün en somut ve sembolik örneklerinden biri olarak öne çıkmakta. Tri-mode olarak tanımlanan bu lokomotifler:

Elektrik (havai hat altında),
Batarya,
Dizel

olmak üzere üç farklı güç kaynağını kullanabilmekte. Bu yapı, Birleşik Krallık demiryolu ağının en büyük sorunlarından biri olan parçalı elektrifikasyon karşısında ciddi bir esneklik sağlamaktadır.

Henüz elektrifikasyonu tamamlanmamış tali hatlarda dizel veya batarya ile ilerleyen lokomotifler, ana hatlara çıktığında elektriğe geçebilmekte. Bu nedenle Class 93’ler, sektörde sıklıkla “future-proof” olarak tanımlanmakta. Ancak Walton, bu teknolojik avantajın tek başına yeterli olmadığını açık biçimde ifade etmekte.

Mevcut Filo Gerçeği: Dizel Hâkimiyeti

2025 itibarıyla Birleşik Krallık’taki yük lokomotifi filosunun büyük çoğunluğu hâlâ dizel. Tri-mode ve elektrikli lokomotifler filoda artmakta olsa da, toplam hacim içinde henüz sınırlı bir paya sahipler. Walton’a göre bu tabloyu tersine çevirmek için:

önümüzdeki 20–25 yıl boyunca,
istikrarlı, öngörülebilir ve finanse edilmiş bir filo yenileme programı

gerekmekte. Aksi takdirde, net sıfır hedefi kağıt üzerinde kalma riski taşımakta.

Asıl Engel: Altyapı ve Elektrifikasyon

Walton analizinde, net sıfır hedefinin önündeki en büyük engelin altyapı olduğunu vurgulamakta. Birleşik Krallık’ta demiryolu elektrifikasyonu:

ülke genelinde kopuk,
bölgesel olarak dengesiz,
ve uzun vadeli bir ulusal plana tam olarak bağlanmamış durumda.

Bu parçalı yapı, tri-mode lokomotiflerin neden gerekli olduğunu açıklasa da, aynı zamanda enerji verimliliğini sınırlamakta. Sürekli dizel veya batarya moduna geçiş, emisyonları azaltmakta; ancak tamamen ortadan kaldırmamakta.

Buna ek olarak Walton, demiryolu altyapısının %75’lik bir trafik artışını kaldırabilecek marjinal kapasiteye henüz sahip olmadığını belirtmekte. Hat kapasitesi, terminal alanları, manevra sahaları ve zaman çizelgeleri, bugünkü seviyelerde dahi zorlanmakta.

Sadece Demiryolu Yetmez: Sistemsel Yaklaşım

Analizin vardığı temel sonuçlardan biri şu noktada netleşmekte: sadece demiryolu araçlarını yenilemek yeterli değil. Walton’a göre net sıfır ve büyüme hedeflerinin birlikte tutturulabilmesi için:

karayolu taşımacılığı (tırlar),
iç su yolları,
limanlar,
intermodal terminaller,
ve lojistik planlama modelleri

tek bir sistem olarak ele alınmak zorunda.

Bu bağlamda demiryolu, yükün tamamını tek başına absorbe edecek bir çözüm değil; daha geniş bir çok modlu lojistik ekosistemin omurgası olarak konumlanmakta.

25 Yıllık Bir Pencere

Walton, mevcut dizel ağırlıklı filonun kısa vadede bir dezavantaj gibi görünse de, 2050’ye kadar olan yaklaşık 25 yıllık sürenin doğru kullanılması hâlinde bunun bir fırsata dönüşebileceğini savunmakta. Bu süre:

altyapının kademeli elektrifikasyonu,
filo dönüşümünün zamana yayılması,
teknolojik risklerin azaltılması

için kritik bir zaman penceresi sunmakta.

Genel Değerlendirme

Simon Walton’ın analizi, Birleşik Krallık demiryolu yük taşımacılığının geleceğinin tek bir teknolojiye değil, uzun soluklu ve koordineli bir dönüşüm stratejisine bağlı olduğunu ortaya koymakta. Class 93 gibi tri-mode lokomotifler önemli bir araç olmakla birlikte, asıl başarı; altyapı yatırımları, kapasite planlaması ve lojistik sistemlerin bütüncül ele alınmasıyla mümkün olabilecek. Net sıfır ve %75 büyüme hedefleri, ancak bu yaklaşım benimsendiğinde birbiriyle çelişmeden ilerleyebilecek görünüyor.

Önemli Notlar:

Birleşik Krallık, 2050’ye kadar %75 demiryolu yük artışı ve net sıfır hedefi koydu.
National Audit Office, bu ikili hedefi “devasa bir zorluk” olarak tanımlıyor.
Class 93 tri-mode lokomotifler, dönüşümün ana teknolojik unsurlarından biri.
2025 itibarıyla yük filosunda dizel hâkimiyeti sürmekte.
En büyük engel: parçalı elektrifikasyon ve kapasite yetersizliği.
Başarı için çok modlu, sistemsel bir lojistik yaklaşım şart.