Trump, Nvidia’nın Gelişmiş Yapay Zekâ Çiplerini Çin’e Satmasına Onay Veriyor

Haber Tarihi

09.12.25

Yazar

Sedat Onat

Trump, Nvidia’nın Gelişmiş Yapay Zekâ Çiplerini Çin’e Satmasına Onay Veriyor

Trump yönetiminin Nvidia’ya H200 yapay zekâ çiplerini sınırlı Çinli müşterilere satma izni vermesi, %25 gelir paylaşımı modeli, ihracat kontrollerinde yeni yaklaşım ve ABD–Çin teknoloji ticaretine etkilerinin detaylı özeti

ABD Başkanı Donald Trump, ABD merkezli yarı iletken üreticisi Nvidia’nın belirli koşullar altında Çin’deki bazı müşterilere gelişmiş yapay zekâ (AI) çipleri satmasına izin verileceğini açıkladı. BBC News’e göre karar kapsamında Nvidia, H200 AI chips modelini yalnızca Washington tarafından onaylanan sınırlı sayıdaki Çinli alıcıya satabilecek. Buna karşılık ABD hükümeti, bu satışlardan elde edilen gelirin %25’ini doğrudan alacak.

Trump, Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda bu politikayı “American jobs’u destekleyen, ABD imalatını güçlendiren ve Amerikan vergi mükelleflerine fayda sağlayan” bir adım olarak nitelendirdi. Yönetim kaynakları, önümüzdeki günlerde benzer anlaşmaların AMD ve Intel gibi diğer büyük ABD’li çip üreticileriyle de yapılmasının beklendiğini belirtiyor.

Bu karar, Trump yönetiminin uzun süredir uyguladığı sert ihracat kontrolleri politikasında belirgin bir ayarlamaya işaret ediyor. ABD, son yıllarda Çin’in cutting-edge AI ve askerî uygulamalar geliştirme kapasitesini sınırlamak amacıyla ileri seviye yarı iletkenlerin ihracatına kapsamlı kısıtlamalar getirmişti. Yeni model ise, “tam yasak yerine kontrollü erişim + gelir paylaşımı” yaklaşımını benimsemekte.

Nvidia’nın Konumu ve Tepkisi

Nvidia, BBC’ye yaptığı açıklamada kararı “America için iyi, dengeli ve düşünülmüş bir çözüm” olarak tanımladı. Şirket, daha önce AMD ile birlikte Ağustos ayında ABD hükümetiyle ayrı bir anlaşma yaparak, Çin’e satılan yüksek performanslı AI çiplerinden elde edilen gelirin %15’ini Washington’a aktarmayı kabul etmişti. Yeni düzenlemede bu payın %25’e çıkması, Trump yönetiminin teknoloji ticaretini doğrudan fiscal gain aracı olarak kullanma niyetini göstermekte.

Nvidia CEO’su Jensen Huang, Aralık başında Trump ile bir araya gelmişti. Bu görüşme, şirketin Çin pazarına kontrollü erişimi yeniden açma yönündeki yoğun lobicilik faaliyetlerinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Çin, Nvidia için hâlen dünyanın en büyük AI donanım pazarlarından biri konumunda ve şirketin gelirleri üzerinde belirleyici etkiye sahip.

İhracat Kontrolleri ve Güvenlik Boyutu

Trump yönetiminin bu esnekliğe rağmen güvenlik risklerini göz ardı etmediği görülüyor. 8 Aralık’ta, Teksas merkezli federal bir görev gücü, Çin bağlantılı bir smuggling network’ü çökerttiğini duyurdu. Yetkililere göre bu ağ, en az 160 milyon USD değerinde Nvidia H100 ve H200 çipini Çin ve Hong Kong’a yasadışı yollarla ihraç etti.

Soruşturmaya göre şebeke, sahte shipping documents kullanarak çipleri farklı ülkeler üzerinden yönlendirdi ve operasyonu finanse etmek için Çin kaynaklı 50 milyon USD’nin üzerinde wire transfer aldı. Bu olay, ABD’nin neden ihracat kontrollerini tamamen kaldırmak yerine sıkı gözetimle yönetmek istediğini net biçimde ortaya koyuyor.

ABD–Çin Teknoloji Ticaretinde Yeni Dönem

Bu karar, ABD’nin Çin ile teknoloji ticaretinde tamamen kopuş yerine koşullu angajman modeline yöneldiğini göstermekte. Yönetim açısından bu model üç temel hedefi aynı anda gözetiyor:

ABD şirketlerinin küresel rekabet gücünü korumak,
Çin’in kontrolsüz şekilde ileri teknolojiye erişimini sınırlamak,
Federal bütçeye doğrudan gelir sağlamak.

Ancak uzmanlar, bu yaklaşımın uzun vadede karmaşık sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor. Çinli firmaların onaylı listeler üzerinden çip temin etmesi, denetimi zorlaştırabilir; öte yandan ABD şirketleri için Çin pazarının tamamen kapanması engellenmiş oluyor.

Tedarik Zinciri ve Küresel Etkiler

AI çipleri, küresel advanced manufacturing, data centers, cloud computing ve defense-linked technologies için kritik bir girdi. Nvidia’nın Çin’e sınırlı satışa yeniden başlaması:

Küresel AI donanım arzını rahatlatabilir,
ABD’li üreticilerin gelirlerini artırabilir,
Çin’in AI yatırımlarının tamamen durmasını engelleyebilir.

Buna karşın karar, ABD–Çin arasındaki teknoloji rekabetinin artık yalnızca güvenlik değil, ticari gelir paylaşımı ekseninde de şekillendiğini gösteriyor.

Önemli Notlar:

Trump, Nvidia’nın H200 AI chips’i sınırlı Çinli müşterilere satmasına izin verdi.
ABD hükümeti satış gelirinin %25’ini alacak.
Benzer anlaşmaların AMD ve Intel ile yapılması bekleniyor.
ABD, kısa süre önce 160 milyon USD’lik Nvidia çip kaçakçılığı ağını ortaya çıkardı.
Politika, tam yasak yerine kontrollü erişim + gelir paylaşımı yaklaşımına işaret ediyor.