Otomasyonlu Depolarda İnsan Hâlâ Önemli Mi?

Haber Tarihi

15.12.25

Yazar

Sedat Onat

Otomasyonlu Depolarda İnsan Hâlâ Önemli Mi?

Otomasyon, robotlar ve AI yatırımlarının hızlandığı modern depolarda insan emeğinin nasıl dönüştüğünü, hangi rollerin ortadan kalktığını ve hangi yeni yetkinliklerin öne çıktığını ele alan kapsamlı sektör değerlendirmesi

Depo operasyonlarında automation, robotics ve artificial intelligence (AI) yatırımları hız kazanmakta. Bu dönüşüm, insan faktörünün giderek geri plana itildiği algısını güçlendirse de, sektör verileri ve uzman görüşleri bunun daha karmaşık bir tabloya işaret ettiğini göstermekte. Modern Materials Handling tarafından yayımlanan analiz, otomasyon çağında depolarda insanların rolünün ortadan kalkmadığını, ancak köklü biçimde değişmekte olduğunu ortaya koymakta.

U.S. Bureau of Labor Statistics (BLS) verilerine göre, ABD’de depolarda çalışan kişi sayısı Ağustos 2025 itibarıyla 1,83 milyon seviyesine ulaştı. Bu rakam, 2010’daki 628 bin ve 2000 yılındaki 510 bin seviyelerine kıyasla ciddi bir artışa işaret etmekte. Buna karşılık, imalat sektöründeki istihdam aynı dönemde keskin biçimde geriledi. 1990’larda yaklaşık 20 milyon olan imalat çalışanı sayısı, 2025 itibarıyla 12,7 milyon seviyesine düştü. Bu zıt yönlü eğilim, depo operasyonlarının ekonomide giderek daha merkezi bir rol üstlendiğini göstermekte.

Toplam çalışan sayısı artmasına rağmen, depo yöneticileri nitelikli iş gücü bulmakta zorlanmakta. Bunun temel nedeni, depo iş gücü profilinin köklü biçimde değişmekte olması. Dematic’te üst düzey yönetici olan Chris Steiner, bir çalışanın tek bir depoda kalma süresinin artık iki yılın altına indiğini belirtmekte. 2005 civarında bu sürenin 10 yılın üzerinde olduğu ifade edilmekte. Bu değişim; çalışma koşulları, vardiya yapıları, esneklik ihtiyacı ve kariyer ilerleme olanaklarının sınırlılığı ile ilişkilendirilmekte. Gallup tarafından yapılan bir araştırma, depo işlerini “quality job” algısı açısından en alt sırada konumlandırmakta.

Buna rağmen, depo operasyonlarının devamı için insan emeği kritik olmaya devam etmekte. St. Onge’dan Bryan Jensen, gelecekte depo çalışanı sayısı azalmasına rağmen toplam throughput’un katlanarak artacağını vurgulamakta. Jensen’e göre, birkaç yıl içinde çalışan sayısı yarıya inse bile operasyon hacmi dört katına çıkmakta. Bu tablo, otomasyonun insanı tamamen ikame etmekten ziyade verimliliği çarpan etkisiyle artırmakta olduğunu göstermekte.

Uzmanlara göre dönüşümün ana ekseni, insanların manual, repetitive ve physically demanding işlerden uzaklaşarak planlama, gözetim ve teknik rollere yönelmesi yönünde ilerlemekte. Zebra Technologies’ten Andres Boullosa, depo çalışanlarının daha yüksek katma değerli rollere geçmekte olduğunu ve bunun uzun vadede olumlu bir gelişme olduğunu ifade etmekte. LaborAI CEO’su Lee Rector, WES, WCS ve WMS sistemlerinin AI ile entegre edilerek iş gücünün zaman ve alan bazlı olarak yeniden dengelenmekte olduğunu aktarmakta.

Bu dönüşümde ROI hesapları belirleyici rol oynamakta. FORTNA’dan Bill Atherton, otomasyon yatırımlarının her aşamada iş gücüyle karşılaştırmalı olarak değerlendirildiğini belirtmekte. Manual cart, pick-to-light, autonomous mobile robots (AMRs) ve cobots gibi aşamalar arasında geçiş, her seferinde iş vakası analizleriyle şekillenmekte. Bu nedenle, her depo için tek tip bir otomasyon-denge formülü bulunmamakta.

Makale, Amazon örneğini bir uç senaryo olarak ele almakta. The New York Times’a göre Amazon, operasyonlarının %75’ini otomatikleştirmeyi hedeflemekte. Bu hedef, yüz binlerce çalışanın işe alınmaması anlamına gelmekte. Ancak uzmanlar, Amazon’un ölçeği ve sermaye gücü nedeniyle istisnai bir konumda olduğunu vurgulamakta.

Yakın vadede bazı rollerin önemini yitirmekte olduğu ifade edilmekte. Trailer loading/unloading, palletizing, cycle counting ve zemin seviye denetim rolleri giderek azalmakta. Buna karşılık robot trainers, maintenance technicians, AI engineers ve digital system supervisors gibi yeni roller öne çıkmakta. Uzmanlar, bu dönüşümün ani değil, gradual biçimde gerçekleşmekte olduğu konusunda hemfikir.

Sonuç olarak, otomasyonlu depolarda insanlar önemini yitirmemekte; aksine daha nitelikli, bilgi temelli ve değer odaklı rollere evrilmekte. Bu dönüşüm, depo işlerini uzun vadede daha sürdürülebilir ve cazip hale getirme potansiyeli taşımakta.

Önemli Notlar

ABD’de depo istihdamı artmakta, imalat istihdamı azalmakta
Depo çalışanlarının ortalama çalışma süresi ciddi biçimde kısalmış durumda
Automation ve AI, manuel işleri azaltırken planlama ve teknik rolleri öne çıkarmakta
AMRs ve cobots, iş gücünü destekleyici rol üstlenmekte
Bazı operasyonel roller azalırken bakım, otomasyon ve AI odaklı roller artmakta
Dönüşüm ani değil, kademeli biçimde ilerlemekte