Karayolu Taşımacılığı: Demiryolunun Düşmanı mı, Zorunlu Tamamlayıcısı mı?

Avrupa'da sürdürülebilir ulaşım ve modal shift tartışmaları devam ederken, karayolu taşımacılığı ile demiryolu taşımacılığı arasındaki rekabet yeniden gündeme taşındı. RailFreight’in “Road transport: friend or foe?” başlıklı değerlendirmesinde, iki modun ilişkisinin aslında siyah–beyaz olmadığını, fakat algıların çoğunlukla sektörel çıkarlar üzerinden şekillendiğini vurgulayan bir tartışma ortaya konuyor.

Haber, bu tartışmayı iki kilit isim üzerinden ele alıyor:

• Philippe Degraef – Belçika karayolu taşımacılığı derneği Febetra yönetiminden,

• Hans-Willem Vroon – Hollanda demiryolu yük derneği RailGood direktörü.

Her iki temsilci, karayolu–demiryolu ilişkisini tamamen farklı perspektiflerden değerlendiriyor; ancak tartışma, Avrupa taşımacılık politikasının temel sorusuna işaret ediyor: “Kamyonlar gerçekten ayrıcalıklı mı, yoksa demiryolu kendi yapısal sorunlarıyla mı mücadele ediyor?”

Karayolu sektörüne göre sorun: Demiryolu kendi yapısal problemlerini çözemiyor

Philippe Degraef’e göre, demiryolu sektörünün karayolunu “öncelikli desteklenen sektör” olarak nitelemesi gerçeği tam olarak yansıtmıyor. Degraef, kamyon taşımacılığının:

• esneklik,

• yüksek hizmet seviyesi,

• kapıdan kapıya erişim,

• işlem hızının
  müşteriler tarafından talep edildiğini, devletin karayolunu kayırdığı için değil, piyasanın doğal işleyişi nedeniyle tercih edildiğini savunuyor.

Degraef ayrıca şunu vurguluyor:

“Demiryolu, rekabet edebilmek için önce kendi ev ödevini yapmalı. Planlama güvenilirliği düşük, altyapı darboğazları yaygın ve enerji/kapasite krizleri sürüyor.”

Karayolu sektörünün sık sık eleştirilen düşük vergilendirme veya dışsal maliyetler konusundaysa Degraef, yük taşımacılığının hâlihazırda yüksek otoyol ücretleri, CO₂ düzenlemeleri ve sürücü maliyetleri nedeniyle baskı altında olduğunu belirtiyor.

Demiryolu sektörüne göre sorun: Avrupa politikası kamyonlara “ayrımcı biçimde” avantaj sağlıyor

RailGood Direktörü Hans-Willem Vroon ise konuya tamamen farklı bir açıdan yaklaşıyor. Vroon’a göre karayolu, yıllardır:

• daha düşük vergilendirme,

• yetersiz dışsal maliyet fiyatlandırması,

• esnek düzenlemeler,

• çalışma ve sürüş saatlerinde sektör lehine uyum

gibi avantajlardan yararlanıyor.

Vroon’un temel argümanı şu:

“Modal shift politikası kâğıt üzerinde güçlü, fakat pratikte karayolunu teşvik eden yapısal bir sistem var. Raylı yük ancak eşit şartlar sağlandığında büyüyebilir.”

RailGood’a göre özellikle LHV (Long Heavy Vehicles) gibi uzun ve ağır kamyon kombinasyonlarının Avrupa piyasasına aşamalı girişi, demiryolunun rekabet gücünü zayıflatan en kritik başlıklardan biri. Vroon, LHV kullanımının intermodal operasyonları baltaladığını düşünüyor.

Gerçek soru: Düşmanlık değil, bütünleşme zorunluluğu

Haberin tartıştığı temel nokta şu: Kamyonlar gerçekten demiryolunun düşmanı mı?
Aslında ne Febetra ne de RailGood bunu tam anlamıyla kabul ediyor.

Her iki taraf da şunlarda hemfikir:

• Avrupa tedarik zinciri tek modlu değil, çok modlu bir yapıya sahip,

• Karayolu olmadan intermodal zincir kurulamaz,

• Demiryolu verimliliği artmadan modal shift gerçekleşemez,

• Karayolunun tamamen sınırlanması ekonomik uygulanabilirliği riske atar.

Bu nedenle belirleyici olan şey “düşmanlık” değil, denge ve doğru politika tasarımı.
Demiryolunun daha fazla yük çekmesi için:

• kapasite artışı,

• altyapı modernizasyonu,

• dijitalleşme,

• şeffaf planlama,

• fiyat rekabetinin iyileşmesi
  gibi temel adımlar gerekiyor.

Sonuç: Karayolu rakip değil, fakat bugünkü sistemde daha avantajlı

Tartışmanın sonucu net:

• Karayolu taşımacılığı demiryolunun “doğal düşmanı” değil,

• Fakat Avrupa politikaları ve maliyet yapıları karayolunu fiilen daha rekabetçi hâle getiriyor,

• Demiryolu sektörünün yapısal reformlara ihtiyacı sürüyor,

• Modal shift, karayolunu engellemekle değil, demiryolunu cazip hâle getirmekle mümkün.

Bu nedenle geleceğe dönük Avrupa taşımacılığının çerçevesi iki moda da yer verecek, ancak dengeleri yeniden tanımlayan adil rekabet ilkesi belirleyici olacak.

Önemli Notlar:

• Karayolu derneklerine göre kamyon taşımacılığı piyasanın doğal tercihi; demiryolunun sorunu kendi iç verimsizlikleri.

• Demiryolu derneklerine göre Avrupa politikaları karayoluna yapısal avantaj sağlıyor.

• LHV’ler rekabet tartışmasının merkezinde.

• Modal shift’in anahtarı: karayolunu cezalandırmak değil, demiryolunu güçlendirmek.

• Karayolu ve demiryolu birbirine rakip olmaktan çok tamamlayıcı modlar.

----------

Haber Linki: https://www.railfreight.com/in-depth/2025/11/21/road-transport-friend-or-foe/

--------------------

Yazar: SedatOnat.com

--------------------

!!! DUYURU !!!

ERP Nasıl Alınır? Kitabımız Google Play Book'da yayınlanmıştır.

#ERP Nedir?

https://www.sedatonat.com/erpnasilalinir  Linki üzerinden ücretsiz olarak indirip okuyabilirsiniz.

Geri bildirimleriniz olursa bizleri mutlu edersiniz.

Şimdiden iyi okumalar dileriz.

https://www.tedarikzinciriportali.com/