ABD, Venezuela Açıklarında Yaptırımlı Petrol Tankerine El Koydu: Gerilim Yeni Bir Aşamaya Taşındı

Haber Tarihi

10.12.25

Yazar

Sedat Onat

ABD, Venezuela Açıklarında Yaptırımlı Petrol Tankerine El Koydu: Gerilim Yeni Bir Aşamaya Taşındı

ABD’nin Venezuela açıklarında Skipper adlı VLCC petrol tankerine el koyması, yaptırımların fiili deniz müdahalesine dönüşmesi, petrol fiyatlarına etkisi ve Washington–Caracas geriliminin tırmanmasına dair detaylı haber özeti

ABD, Venezuela ile yaşanan uzun süreli siyasi ve ekonomik gerilimde yeni ve çok daha sert bir eşiği geçmiş durumda. Bloomberg kaynaklı bilgilere göre ABD güçleri, Venezuela açıklarında seyreden ve yaptırım listesinde yer alan bir very large crude carrier (VLCC) petrol tankerine el koydu. Bu adım, Washington’ın bugüne kadar ağırlıklı olarak finansal ve ticari yaptırımlarla yürüttüğü baskıyı, fiili deniz müdahalesi (physical interdiction) seviyesine taşıması açısından kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

ABD’li yetkililere göre operasyon, “stateless vessel” statüsünde değerlendirilen bir gemiye yönelik judicial enforcement action kapsamında gerçekleştirildi. Başkan Donald Trump, 10 Aralık’ta Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada el koyma operasyonunu doğrulayarak şu ifadeleri kullandı:
“We’ve just seized a tanker on the coast of Venezuela — large tanker, very large, largest one ever seized, actually.”

Trump ayrıca “başka adımların da atılmakta olduğunu” ima etti.

Ele Geçirilen Gemi: Skipper (Eski Adı: Adisa)

Yetkililer ve Guyana hükümetine yakın kaynaklara göre ele geçirilen gemi Skipper olarak tanımlandı. Yaklaşık 20 yaşında olan tanker, daha önce Adisa adıyla bilinmekteydi ve 2022 yılında ABD tarafından İran petrol ihracatını desteklediği gerekçesiyle yaptırım listesine alınmıştı.

Gemi, kağıt üzerinde Guyana bayrağı taşıyor görünse de, ülkenin Maritime Administration’ı tankerle herhangi bir bağlarının bulunmadığını resmen açıkladı. Bu durum, geminin gölge filo (shadow fleet) operasyonlarında sıkça görülen sahte bayrak / belirsiz sahiplik uygulamalarına işaret ediyor.

Bir VLCC, yaklaşık 2 milyon varil ham petrol taşıma kapasitesine sahip devasa bir platformdur. ABD’li yetkililer, Skipper’ın Küba’ya doğru ilerlediğini değerlendirmiş olsa da, bu rotanın ticari açıdan olağan dışı olduğu belirtiliyor. Buna rağmen Washington, Venezuela’nın yaptırımlı petrolünü Küba üzerinden iz sürmesi zor yollarla pazarladığına uzun süredir şüpheyle yaklaşmakta.

Piyasa Tepkisi: Petrol Fiyatları Yukarı Yönlü

Haberin ardından uluslararası petrol piyasaları hızla tepki verdi. Brent crude, Londra işlemlerinde %0,8’e kadar yükseldi. Analistler, bu tür askeri–hukuki müdahalelerin petrol arzına ilişkin jeopolitik taban fiyat (geopolitical floor) yarattığını ve nispeten küçük hacimlerin bile piyasa algısını etkileyebildiğini vurguluyor.

Rystad Energy Jeopolitik Analiz Direktörü Jorge Leon, durumu şu sözlerle özetledi:
“The U.S. seizing a Venezuelan tanker is a clear escalation from financial sanctions to physical interdiction.”

Leon’a göre bu tür hamleler, yalnızca Venezuela’yı değil, onun ihracatını kolaylaştıran tüm aktörleri caydırıcı biçimde etkilemekte.

Askeri Operasyonun Görüntüleri ve Kurumsal Katılım

Operasyondan saatler sonra ABD Adalet Bakanı Pam Bondi, X platformunda Black Hawk helikopterinden fast-roping yöntemiyle gemiye inen ağır silahlı personelin görüntülerini paylaştı. Bondi, operasyona FBI, Homeland Security Investigations ve U.S. Coast Guard’ın katıldığını; Department of War desteğiyle yürütüldüğünü açıkladı.

Görüntülerde görev alan personelin sahil güvenlik mi yoksa özel kuvvetler mi olduğu netlik kazanmasa da, operasyonun askeri disiplin ve kuvvet kullanımı içeren bir nitelik taşıdığı açıkça görülmekte.

Venezuela’dan Sert Tepki

Venezuela hükümeti, el koyma operasyonunu “a blatant theft” ve “act of piracy” olarak nitelendirdi. Yapılan resmi açıklamada, ülkenin egemenliğini ve doğal kaynaklarını “absolute determination” ile savunacağı vurgulandı. Açıklamada şu ifadeye yer verildi:
“It was always about our natural resources, our oil.”

El koyma haberi, muhalefet lideri María Corina Machado’nun aynı gün Nobel Barış Ödülü almasıyla da sembolik bir zamanlamaya denk geldi. Devlet Başkanı Nicolás Maduro, son aylarda ABD tehditlerine karşı halkı silahlı milislere katılmaya çağırmış; ülke genelinde askerî konuşlandırmayı artırmıştı.

Chevron ve Yaptırım İstisnaları

Venezuela devlet petrol şirketi PDVSA, hâlen sınırlı sayıda uluslararası ortakla çalışmakta. Bunlar arasında Chevron da bulunuyor. ABD Hazine Bakanlığı tarafından verilen özel lisans kapsamında Chevron, PDVSA ile ortak sahalardan elde edilen petrolün bir kısmını alabilmekte. Chevron CEO’su Mike Wirth, 10 Aralık’ta Trump yönetimiyle yaptırımlara uyum konusunda görüşmeler yürüttüklerini açıkladı.

Önemli Notlar:

ABD, Venezuela açıklarında Skipper adlı yaptırımlı VLCC petrol tankerine el koydu.
Operasyon, finansal yaptırımlardan fiili deniz müdahalesine geçiş anlamına geliyor.
Gemi daha önce İran petrolü taşımakla ilişkilendirilmişti.
Petrol fiyatları haber sonrası yükseldi (Brent +%0,8).
Venezuela olayı “korsanlık” olarak nitelendirdi ve sert karşılık mesajı verdi.
Operasyon FBI, DHS ve U.S. Coast Guard koordinasyonunda yürütüldü.